چه رفتاری با کودکی که مادر ندارد، داشته باشیم؟
چه دغدغههای مشترکی در تربیت کودک بدون مادر، بین والد یا سرپرستان وجود دارد؟
تربیت کودک بدون مادر، چه به دلیل فوت، جدایی یا هر شرایط دیگری رخ داده باشد، میتواند برای والدین و کودک بسیار دشوار باشد.
این مقاله قرار نیست به شما، در هر نقشی که هستید، بگوید چگونه یک “مادر” باشید، زیرا چنین چیزی ممکن نیست.
هدف ما این است که راهنمایی جامعی ارائه دهیم تا بتوانید در نبود مادر، فضایی امن و پرمحبت برای رشد و تربیت کودک ایجاد کنید.
البته نکات اثرگذارتر و مهمتری وجود دارند که برای تربیت اصولی فرزند، والدین و سرپرستان کودک باید بدانند.
برای تربیت کودک بدون مادر و فرزند پروری درست، در دوره شاه کلید پلاس ثبت نام کنید:
والدگری (به عهده گرفتن نقش مادری و پدری) یکی از سختترین و در عین حال زیباترین تجربههای زندگی است.
اما وقتی این مسیر بدون حضور مادر پیموده میشود، چالشها و مسئولیتها، شکل دیگری به خود میگیرند.
در این بخش، میخواهیم به برخی از این دغدغههای مشترک که شاید در ذهن شما هم باشند، نگاهی بیندازیم و به شما اطمینان دهیم که این احساسات کاملاً طبیعی هستند:
یکی از بزرگترین نگرانیها این است که آیا میتوانیم جای خالی محبت مادرانه را برای کودک پر کنیم؟
ممکن است نگران باشید که آیا کودک شما به اندازه کافی محبت دریافت میکند یا اینکه نبود یک زن در خانه به سلامت عاطفی او آسیب میزند.
قبلاً در مقاله «نقش مادر در تربیت فرزند» اهمیت حضور مادر در تربیت را گفتهایم.
اما مهم است بدانید که مهر و محبت والدین جنسیت نمیشناسد.
شما با حضور مداوم، گوش دادن به حرفهای کودک و ایجاد فضایی امن برای بیان احساسات، میتوانید این خلاء را به خوبی مدیریت کنید.
وقتی نقش مادر در خانواده خالی میشود، اغلب سرپرست اصلی (مثلاً پدر، پدربزرگ یا مادربزرگ) مجبور است هم نقش پدر/مادر و هم نقش مراقب اصلی را ایفا کند.
این فشار میتواند طاقتفرسا باشد.
ممکن است احساس کنید مسئولیت آشپزی، تمیزکاری، کمک به تکالیف مدرسه و حتی بازی کردن، همگی روی دوش شماست.
درک این مسئله اولین قدم است؛ به خودتان اجازه دهید که کامل نباشید.
از اطرافیان کمک بگیرید و به خاطر داشته باشید که عشق شما برای فرزندتان کافی است.
کودکان، به ویژه در سنین پایین، سوالات زیادی در مورد مادر خود دارند.
“مامان کجاست؟”، “چرا او با ما نیست؟” یا “آیا مامان برمیگردد؟”
این سوالات میتوانند برای شما دردناک و گیجکننده باشند.
نگرانی از اینکه چگونه به این سوالات پاسخ دهید تا کودک آسیب نبیند، طبیعی است.
ما در بخشهای بعدی به شما خواهیم گفت که چگونه با صداقت و به زبانی ساده و متناسب با سن کودک به این سوالات پاسخ دهید.
شاید نگران باشید که فرزندتان در آینده دچار مشکلات روانی یا اجتماعی شود. ممکن است ترس داشته باشید که جامعه یا اطرافیان به دلیل نبود مادر، او را قضاوت کنند.
این نگرانیها از عمق عشق شما به فرزندتان نشأت میگیرد.
حقیقت این است که یک کودک در محیطی پر از عشق، حمایت و ثبات، رشد سالمتری خواهد داشت.
حضور یک والد قوی و متعهد، مهمترین عامل برای یک آینده روشن است، نه کامل بودن شرایط.
در بخشهای قبل در مورد چالشها و نگرانیهای رایج صحبت کردیم.
حالا وقت آن است که به سراغ راهکارهای عملی برویم.
ما باید چه رفتاری با کودکی که مادر ندارد داشته باشیم؟ در ادامه میگوییم.
عشق شما مهمترین چیزی است که فرزندتان نیاز دارد. برای پر کردن خلاء عاطفی، گفتنن “دوستت دارم” به تنهایی کافی نیست؛ باید آن را به کودک نشان دهید:
ایجاد ارتباط عمیق و پایدار با کودک نیازمند وقت گذاشتن و توجه است:
روزانه زمانی را فقط به فرزندتان اختصاص دهید. این زمان میتواند شامل بازی کردن، خواندن داستان قبل از خواب یا حتی آماده کردن غذا با هم باشد.
مهم این است که در این زمان، تمام توجه شما به او باشد.
روتینها به کودک حس امنیت و ثبات میدهند. اگر هر شب در یک ساعت مشخص مسواک بزنید، داستان بخوانید و او را برای خواب آماده کنید، او احساس میکند که زندگیاش قابل پیشبینی و امن است.
اینکه چگونه به سوالات کودک در مورد مادرش پاسخ دهید، تأثیر عمیقی بر سلامت روانی او دارد و لازم است که قبل از هرچیزی پیش زمینهای برای کودک آماده کنید.
به این منظور میتوانید به وبینار سوگ مراجعه کرده و آمادگی لازم برای حرف زدن درباره این موضوع را به دست آورید.
کارهای سادهای که میتوانید انجام دهید عبارتند از:
حقیقت را به زبانی ساده و متناسب با سن کودک بگویید.
اگر مادر فوت کرده، میتوانید بگویید: “مامان ما رو خیلی دوست داشت، اما بدنش دچار مشکل شده بود و دیگه کار نمیکرد و نمیتونست مثل بقیه آدمها راه بره، غذا بخوره و بخوابه، برای همین بدنش از کار افتاده بود.”
اگر کودک در مورد مادرش سوال کرد، با او عکسها را ببینید و با لحنی محبتآمیز در مورد خاطرات مشترک صحبت کنید.
این کار به کودک کمک میکند تا با نبود مادر کنار بیاید و احساس تنهایی نکند.
شما برای فرزندتان یک ستون محکم هستید، اما یک ستون هم نیاز به مراقبت دارد:
کودک شما به الگوهای مثبت زنانه و مردانه در زندگیاش نیاز دارد:
به جای تمرکز بر “نبودها”، روی “آنچه وجود دارد” تمرکز کنید:
نشان دادن احساسات به شیوه سالم به فرزندتان کمک میکند تا به این درک برسد که احساسات بخشی از زندگی هستند:
راهکارها باید متناسب با سن کودک باشند:
برای کودکان خردسال: از بازی و داستانسرایی برای بیان احساسات استفاده کنید.
برای نوجوانان: گفتگوهای باز و بدون قضاوت و احترام به حریم خصوصی آنها اهمیت بیشتری دارد.
اگر احساس میکنید نمیتوانید به تنهایی از عهده مسائل برآیید، از یک متخصص (مانند روانشناس کودک) کمک بگیرید:
با وجود تمام چالشها، فراموش نکنید که موفقیتهای کوچک و بزرگ فرزندتان را جشن بگیرید:
با مطالعه سطرهای بالا، یاد گرفتیم که رفتار با کودکی که مادر ندارد چگونه باید باشد.
به یاد داشته باشید که لازم نیست شما یک مادر تمام عیار باشید، بلکه کافی است یک والد عاشق باشید.
حضور، صبر و محبت شما به اندازه تمام دنیا برای فرزندتان ارزش دارد.
پذیرش کاستیها و تلاش برای بهتر شدن، بخش مهمی از والدگری است.
با کمک گرفتن از اطرافیان و متخصصان، میتوانید محیطی امن، پایدار و سرشار از عشق برای فرزندتان فراهم کنید تا او به فردی شاد، قوی و موفق تبدیل شود.
این سفر یک مسیر منحصر به فرد است و شما در آن، قهرمان فرزندتان هستید.
زهرا قانع، روان درمانگر، روانشناس و مشاور کودک، دارای مدرک کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی از دانشگاه تهران.
زهرا قانع، روان درمانگر، روانشناس و مشاور کودک، دارای مدرک کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی از دانشگاه تهران.
دوره ی جامع فرزند پروری شاه کلید، آموزش لحظه به لحظه رفتار با کودک از بدو تولد تا ده سالگی را به شما آموزش می دهد. این دوره خصوصیات زیر را دارد:
ثبت نام و مشاهده هزینه دوره
مشاوره رایگان
گارانتی بی قید و شرط بازگشت وجه
امکان خرید اقساطی دوره
