غذا خوردن کودک با اشتها یکی از اصلیترین دغدغههای مادران است!
شاید بتوان گفت که اغلب مادران و پدران در سنین مختلف با غذا خوردن کودکان خود مشکل دارند.
برخی از کودکان پرخوری میکنند و برخی دیگر نیز غذای کافی نمیخورند!
بنابراین والدین تلاش میکنند راهکارهایی پیدا کرده تا در غذا خوردن کودکان خود تعادل ایجاد کنند.
ما در این مطلب به راهکارهای افزایش اشتها میپردازیم و به شما میگوییم که چطور میتوان اشتهای کودک را افزایش داد.
توجه داشته باشید که غذا خوردن و ساختن عادات غذایی درست، یک مبحث تربیتی است.
بنابراین قبل از رسیدن به مرحله غذا خوردن، لازم است اصول تربیتی مربوط به آن را بدانیم.
برای تربیت اصولی فرزند و ساختن عادتهای سالم مربوط به غذا خوردن روی لینک زیر کلیک کنید:
15 راهکار عملی برای افزایش اشتهای کودک: از بیمیلی تا افزایش اشتها
چه مواد غذایی برای افزایش اشتها مفید هستند؟
نکات کلیدی در انتخاب مواد غذایی
چرا کودک کماشتهاست؟ درک دلایل علمی و رایج
جمعبندی: گامهای موثر برای افزایش اشتهای کودک
برای اینکه اشتهای کودک خود را افزایش دهیم، میتوانیم از راهکارهای علمی و موثر استفاده کنیم.
البته توجه داشته باشید مواردی که درباره آنها صحبت کردهایم، تمام راهکارها نیستند.
اگر شما راهکار مناسب دیگری دارید که به ذهن و جسم کودک آسیب نمیزند، میتوانید از آنها نیز استفاده کنید.چ
و اما راهکارها:
میز غذا باید محیطی آرام و به دور از هرگونه عامل حواسپرتی باشد. تلویزیون، تبلت، گوشی و اسباببازیها را هنگام غذا خوردن از دسترس کودک دور کنید.
این وسایل نه تنها حواس کودک را پرت میکنند، بلکه مانع از توجه او به حس گرسنگی و سیری میشوند.
زمان غذا خوردن، میز یا سفره نباید به میدان جنگ تبدیل شود.
از اجبار، تهدید یا پاداش دادن برای غذا خوردن پرهیز کنید.
فضایی دوستانه و مثبت ایجاد کنید که کودک در آن احساس امنیت و آرامش کند.
این کار منجر به غذا خوردن کودک با اشتها میشود و به او کمک میکند تا غذا را با لذت بیشتری بپذیرد.
برای اینکه بتوانید بیشتر با زیر و بمهای روانی غذا خوردن کودک آشنا شوید، توصیه میکنیم به مقاله «روانشناسی غذا خوردن کودک» مراجعه کنید.
در این مقاله با یک رویکرد علمی، به بررسی اصول کلی و پایهای روانشناسی پرداختهایم که بر فرآیند غذا خوردن در کودکان تأثیر میگذارند.
سعی کنید تا حد امکان، وعدههای غذایی را به صورت خانوادگی میل کنید.
کودکان با الگوبرداری از والدین و خواهر و برادرهای بزرگتر، عادات غذایی سالم را میآموزند.
اگر تمام اعضای خانواده مسیر درست غذا خوردن را طی کنند، کودک نیز به همین شیوه عادت خواهد کرد.
به جای اصرار بر خوردن سه وعده غذای بزرگ، تعداد وعدهها را بیشتر (۵-۶ وعده در روز) و حجم هر وعده را کمتر کنید.
این روش به سیستم گوارش کودک فرصت هضم میدهد و او را برای وعده بعدی آمادهتر میکند.
این کار همچنین از احساس سیری بیش از حد که میتواند اشتهای او را کور کند، جلوگیری میکند.
برای وعدههای اصلی و میانوعدهها، یک برنامه زمانی ثابت داشته باشید.
این کار به تنظیم ساعت بیولوژیکی کودک کمک میکند و بدن او را برای دریافت غذا در زمانهای مشخص آماده میکند.
حداقل ۲-۳ ساعت فاصله بین وعدههای اصلی و میانوعدهها بگذارید تا کودک زمان کافی برای گرسنه شدن داشته باشد.
میانوعدهها باید مغذی و هدفمند باشند، نه صرفاً پرکننده معده.
میوهها، سبزیجات خرد شده، ماست، پنیر، یا مقداری آجیل (متناسب با سن کودک) گزینههای مناسبی هستند.
از دادن تنقلات پر شکر و خوراکیهایی که ارزش غذایی کمی دارند نیز خودداری کنید.
این مواد غذایی میتوانند اشتهای کودک را برای غذای اصلی از بین ببرند.
کودکان با چشمهایشان غذا میخورند!
غذاها را با استفاده از رنگهای متنوع میوهها و سبزیجات و اشکال جالب تزیین کنید.
شما میتوانید از قالبهای برش بیسکویت برای نان، پنیر یا میوهها استفاده کنید.
به کودک حق انتخاب بدهید.
مثلاً به او بگویید: «دوست داری بروکلی بخوری یا هویج؟»
این کار حس استقلال به او میدهد و احتمال اینکه یکی از گزینهها را انتخاب کند، افزایش مییابد.
اجازه دهید کودک متناسب با سن و توانایی خود در فرآیند آمادهسازی غذا مشارکت کند.
شستن میوهها، چیدن میز، مخلوط کردن مواد ساده یا انتخاب سبزیجات در فروشگاه، حس مالکیت و مسئولیتپذیری را در او تقویت میکند و او را به خوردن غذایی که خودش در تهیه آن نقش داشته، تشویق میکند.
ظروف رنگی، بشقابهایی با طرح شخصیتهای کارتونی یا قاشق و چنگالهای مخصوص کودک میتوانند غذا خوردن را برای او سرگرمکنندهتر کنند.
بنابراین خرید و استفاده از این نوع ظروف و ظرفهایی با طرح شخصیتهای دلخواه کودک میتواند شوق بیشتری برای غذا خوردن در او ایجاد کند.
هرگز کودک را برای غذا خوردن مجبور نکنید.
اجبار کردن میتواند باعث لجبازی، ایجاد حس منفی نسبت به غذا و حتی مشکلات تغذیهای طولانیمدت شود.
اگر کودک میلی به غذا ندارد، بشقابش را بردارید و در وعده بعدی دوباره امتحان کنید.
با مطالعه مطلب روانشناسی بد غذایی کودک متوجه میشوید که کودک دلایل بد غذا شدن کودک چیست و چطور میتوانید با استفاده از راهکارهای علمی، مشکل غذا خوردن کودن خود را حل کنید.
تغییر عادات غذایی زمانبر است.
صبور باشید و در اجرای راهکارها ثبات داشته باشید.
نتایج را در طولانیمدت مشاهده خواهید کرد. ممکن است لازم باشد یک غذای جدید را ۱۰ تا ۱۵ بار با روش های پخت مختلف به کودک معرفی کنید تا او آن را بپذیرد.
به جای شمردن لقمهها یا نگرانی درباره مقدار غذایی که کودک میخورد، بر کیفیت غذایی که ارائه میدهید، تمرکز کنید.
یک رژیم غذایی متعادل و غنی از مواد مغذی مهمتر از حجم غذای خورده شده است.
ورزش و بازیهای فعال به افزایش سوخت و ساز بدن و در نتیجه افزایش طبیعی اشتها کمک میکنند.
تشویق کودک به فعالیتهای بدنی روزانه، راهی عالی برای گرسنه شدن اوست.
کودکی که زیاد غذا میخورد و در کنار آن فعالیت بدنی مناسبی دارد، نه تنها دچار اضافه وزن نمیشود، بلکه مواد غذایی مناسب بدن خود را نیز دریافت میکند.
مطمئن شوید که کودک به اندازه کافی آب مینوشد.
کمآبی میتواند باعث خستگی و کاهش اشتها شود. با این حال، از دادن آب زیاد قبل از وعدههای غذایی اصلی خودداری کنید، زیرا میتواند معده کودک را پر کرده و اشتهای او را کم کند.
در کنار راهکارهای رفتاری، انتخاب هوشمندانه مواد غذایی نیز میتواند نقش مهمی در تحریک اشتهای کودک و تامین نیازهای تغذیهای او داشته باشد.
هدف ما صرفاً «بیشتر خوردن» نیست، بلکه هدف اصلی «بهتر خوردن» و انتخاب غذاهایی است که در کنار مغذی بودن برای کودک جذاب هستند.
در ادامه میگوییم که برای اشتهای کودک چی خوبه و به برخی از دستههای غذایی کلیدی که میتوانند به غذا خوردن کودک با اشتها کمک کنند، اشاره میکنیم:
برای کودکی که اشتهای کمی دارد، هر لقمه باید پر از مواد مغذی باشد.
به جای غذاهای حجیم اما کمکالری، روی غذاهایی تمرکز کنید که در حجم کم، انرژی و ویتامینهای زیادی دارند، غذاهایی مانند:
پروتئینها برای رشد و ترمیم بافتها ضروری هستند. انتخاب منابع پروتئینی مناسب به کودک کمک میکند تا با انرژی و سیری مناسبی به وعده بعدی برسد:
میوهها و سبزیجات سرشار از ویتامینها، مواد معدنی و فیبر هستند. تنوع در رنگ و بافت میتواند جذابیت آنها را برای کودک افزایش دهد:
کربوهیدراتها منبع اصلی انرژی هستند. انتخاب انواع پیچیده و غلات کامل به پایداری انرژی و جلوگیری از نوسانات قند خون کمک میکند:
چربیها برای جذب ویتامینهای محلول در چربی و تامین انرژی ضروری هستند.
بهترین چربیها برای کودک، شامل موارد زیر است:
سعی کنید هر روز طیف وسیعی از غذاها را به کودک ارائه دهید تا از دریافت تمام مواد مغذی لازم اطمینان حاصل کنید.
معرفی غذاهای جدید را به آرامی و با صبر انجام دهید. ممکن است لازم باشد یک غذای جدید را چندین بار به کودک معرفی کنید تا او آن را بپذیرد.
به علائم گرسنگی و سیری کودک توجه کنید. هرگز او را مجبور به خوردن نکنید.
در صورت نگرانیهای جدی درباره اشتهای کودک یا عدم تمایل او به خوردن گروههای غذایی خاص، حتماً با پزشک متخصص کودکان یا یک متخصص تغذیه مشورت کنید.
آنها میتوانند با ارزیابی دقیق، راهنماییهای تخصصیتری ارائه دهند و در صورت لزوم، مکملهای غذایی مناسب را تجویز کنند.
قبل از هرگونه اقدام برای افزایش اشتهای کودک، بسیار مهم است که با نگاهی دقیق و علمی به ریشههای کماشتهایی کودک بپردازیم.
این رویکرد به ما کمک میکند تا راهکارهای مؤثرتری را انتخاب کرده و بیدلیل نگران تغذیه کودک خود نباشیم.
دلایل کماشتهایی در کودکان را میتوان به شرح زیر توضیح داد:
تغییرات طبیعی در رشد کودک تحولاتی را در بدن ایجاد میکند. این تحولات عبارتند از:
در دوران شیرخوارگی (به ویژه ۶ تا ۱۲ ماهگی) و اوایل کودکی (۱ تا ۵ سالگی)، سرعت رشد کودک نسبت به سال اول زندگی به طور قابل توجهی کاهش مییابد.
این کاهش سرعت رشد، به معنای کاهش نیاز به انرژی و در نتیجه، کاهش طبیعی اشتهاست.
این یک پدیده کاملاً طبیعی است و نشاندهنده هیچ مشکلی نیست.
به عنوان مثال، یک نوزاد ممکن است روزانه وزن اضافه کند، در حالی که یک کودک نوپا ممکن است در طول یک سال فقط چند کیلوگرم وزن بگیرد.
نیازهای تغذیهای و در نتیجه اشتهای کودک در سنین مختلف، متفاوت است.
کودک نوپا ممکن است فقط به مقدار کمی غذا نیاز داشته باشد تا سیر شود، در حالی که نوجوانان در دوران جهش رشد نیاز به کالری بیشتری دارند.
مشکلاتی که در سلامتی به وجود میآید، میتواند اشتهای کودک را تا حد زیادی تحت تاثیر قرار دهد:
سرماخوردگی، گلودرد، عفونتهای دستگاه تنفسی فوقانی، آنفولانزا، عفونتهای ادراری و سایر عفونتها میتوانند به شدت بر اشتهای کودک تأثیر بگذارند.
تب، درد و ناراحتی ناشی از بیماری، غذا خوردن را برای کودک دشوار یا ناخوشایند میکند که معمولاً با بهبود بیماری، اشتها نیز بازمیگردد.
رفلاکس معده به مری، یبوست مزمن، اسهال یا سندرم روده تحریکپذیر (IBS) میتوانند باعث درد، ناراحتی شکمی و کاهش اشتها شوند.
حساسیتهای غذایی (مانند تحمل نکردن ماده غذایی لاکتوز یا آلرژی به گلوتن) نیز میتوانند منجر به مشکلات گوارشی و کماشتهایی شوند.
کمبود برخی ریزمغذیها مانند روی (زینک) و آهن میتواند مستقیماً بر حس بویایی و چشایی و در نتیجه بر اشتها تأثیر بگذارد.
کمخونی ناشی از فقر آهن نیز میتواند باعث خستگی و کاهش اشتها شود.
درد لثه ناشی از دندان درآوردن در نوزادان و کودکان نوپا، یا پوسیدگی دندان و عفونتهای دهانی در کودکان بزرگتر، میتواند غذا خوردن را دردناک و ناخوشایند کند.
برخی داروها، به خصوص آنتیبیوتیکها، میتوانند عوارض جانبی مانند تهوع، تغییر طعم دهان یا کاهش اشتها ایجاد کنند.
بیماریهای مزمنی مانند آسم، بیماریهای قلبی، بیماریهای کلیوی و مواردی از این دست نیز میتوانند به طور طولانیمدت بر اشتهای کودک تأثیر بگذارند.
در برخی موارد نادر، مشکلات نورولوژیکی یا تاخیرهای رشدی میتوانند بر توانایی کودک در بلع، هماهنگی دهانی یا درک حس گرسنگی و سیری تأثیر بگذارند.
تأثیر عوامل رفتاری و محیط بر تغذیه کودک به این شرح است:
مصرف بیش از حد شیر، آبمیوه، نوشابههای شیرین یا تنقلات پرکالری و کمارزش غذایی (مانند چیپس، پفک و شیرینیجات) بین وعدههای اصلی، میتواند حس سیری کاذب ایجاد کرده و اشتهای کودک را برای غذای اصلی کور کند.
محیط پر استرس، اجبار به غذا خوردن، دعوا سر میز غذا یا استفاده از تلویزیون و تبلت هنگام غذا خوردن میتواند تجربه منفی از غذا را در ذهن کودک ایجاد کرده و اشتهای او را کاهش دهد.
تغییرات بزرگ در زندگی کودک مانند رفتن به مهدکودک یا مدرسه، تولد خواهر یا برادر جدید، مشکلات خانوادگی یا حتی استرس ناشی از عملکرد تحصیلی میتواند بر اشتهای او تأثیر منفی بگذارد.
نداشتن برنامه منظم برای وعدههای غذایی میتواند باعث بینظمی در سیستم گوارشی کودک و کاهش اشتها شود.
برخی کودکان نسبت به بافت، بو، رنگ یا طعمهای خاصی از غذا حساسیت بیشتری دارند (بیش حسی دارند) و ممکن است به همین دلیل از خوردن برخی غذاها اجتناب کنند.
در چنین مواردی توصیه می شود که با یک کاردرمانگر برای اصلاح این مسئله مشورت کنید.
در نهایت، افزایش اشتهای کودک نیازمند رویکردی جامع و چندجانبه است که ترکیبی از درک دلایل کماشتهایی، بهکارگیری راهکارهای عملی و انتخاب هوشمندانه مواد غذایی را در بر میگیرد.
با استفاده از راهکارهایی که بالاتر گفتیم و صبر و ثبات در ارائه غذاهای متنوع و مغذی، میتوانیم به غذا خوردن کودک با اشتها کمک کنیم.
فراموش نکنید که هر کودک منحصر به فرد است و نیاز به توجه و درک ویژه دارد.
در صورت داشتن نگرانیهای مداوم، مشورت با روانشناس متخصص کودکان برای تشخیص دلایل پنهان و دریافت راهنماییهای تخصصی ضروری است.
ما در مجموعه خود آماده هستیم تا به تمام سوالات و نگرانیهای شما پاسخ دهیم، با ما تماس بگیرید.
زهرا قانع، روان درمانگر، روانشناس و مشاور کودک، دارای مدرک کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی از دانشگاه تهران.
زهرا قانع، روان درمانگر، روانشناس و مشاور کودک، دارای مدرک کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی از دانشگاه تهران.
دوره ی جامع فرزند پروری شاه کلید، آموزش لحظه به لحظه رفتار با کودک از بدو تولد تا ده سالگی را به شما آموزش می دهد. این دوره خصوصیات زیر را دارد:
ثبت نام و مشاهده هزینه دوره
مشاوره رایگان
گارانتی بی قید و شرط بازگشت وجه
امکان خرید اقساطی دوره
