بازی برای کودک، همان زندگیست!
به همین دلیل است که آموزش مهارتهای زندگی به کودکان با بازی، به عنوان یکی از بهترین روشهای تربیتی شناخته میشود.
به کمک بازی، کودک موارد زیر را یاد میگیرد:
اما چطور و با چه بازیهایی میتوان این مهارتها را به کودکان یاد داد؟ خواهیم گفت.
در ادامه، بازیها به تفکیک هر مهارت زندگی معرفی شدهاند و برای هر بخش، نمونههای ساده و قابل اجرا توضیح داده شده است.
اگر دغدغه شما برای تربیت فرزندانتان فراتر از این موضوع است، خبر خوبی برایتان داریم.
با استفاده از دوره شاه کلید پلاس میتوانید در کنار مهارتهای زندگی، شیوه تربیت اصولی فرزند را یاد بگیرید.
برای دریافت آموزش تربیت اصولی فرزند، وارد صفحه زیر شوید:
بازیهای تقویت مهارتهای هیجانی
بازیهای تقویت مهارتهای اجتماعی
بازیهای تقویت حل مسئله و تصمیمگیری
بازیهای تقویت مسئولیتپذیری و استقلال
چرا بازی مؤثرترین ابزار آموزش مهارتهای زندگی است؟
جمعبندی: وقتی بازی، مسیر رشد کودک میشود
مهارتهای هیجانی به کودک کمک میکنند احساسات خود را بشناسد، بیان کند و به شیوهای سالم آنها را مدیریت کند.
برای تقویت انواع مختلف مهارتها با بازی میتوانید با مراجعه به صفحه اسباب بازی کودک، وسایل مناسب این کار را نیز تهیه کنید.
هدف این بازی کمک به کودک برای شناخت و نامگذاری احساسات مختلف مانند شادی، غم، خشم و ترس است.
برای اجرای بازی، حالتهای مختلف چهره را با صورت خود نشان دهید یا از کودک بخواهید آنها را تقلید کند.
پس از هر حالت، از کودک بپرسید این حالت چه احساسی را نشان میدهد و در چه موقعیتی چنین احساسی را تجربه کرده است.
هدف این بازی تقویت توانایی بیان احساسات و کاهش سرکوب هیجانی است.
یک جعبه ساده تهیه کنید و از کودک بخواهید احساساتی را که در طول روز تجربه کرده است نقاشی کند یا به زبان ساده بیان کند و داخل جعبه بیندازد.
در زمان مشخصی، یکی از احساسات را انتخاب و درباره آن گفتگو کنید.
هدف این بازی آموزش کنترل هیجان و مکث قبل از واکنش است.
سه رنگ قرمز، زرد و سبز را معرفی کنید و مفهوم هرکدام را توضیح دهید.
قرمز به معنای توقف، زرد به معنای فکر کردن و سبز به معنای عمل کردن است.
هنگام بروز هیجان شدید، از کودک بخواهید مشخص کند در کدام مرحله قرار دارد و برای رفتن به مرحله بعدی او را راهنمایی کنید.
این بازی مهارت خودتنظیمی را به طور چشمگیری تقویت میکند.
هدف این بازی آموزش روش سالم تخلیه خشم و کاهش تنش بدنی است.
از کودک بخواهید تصور کند خشم او مانند بادکنکی در حال باد شدن است.
سپس با چند نفس عمیق، تصور کند بادکنک بهآرامی خالی میشود.
این تمرین به کودک یاد میدهد در زمان عصبانیت از تنفس برای آرامسازی استفاده کند.
هدف این بازی تقویت همدلی و توانایی دیدن موقعیت از نگاه دیگران است.
برای اجرای بازی، یک موقعیت ساده روزمره را مطرح کنید.
مثلا کودکی که اسباببازیاش را گم کرده یا دوستی که تنها مانده است.
سپس از کودک بپرسید اگر جای آن شخص بود چه احساسی داشت و دوست داشت دیگران چه کاری برایش انجام دهند.
این بازی به کودک کمک میکند احساسات دیگران را درک کرده و رفتار همدلانهتری با آنها داشته باشد.
این مهارتها به کودک میآموزند چگونه با دیگران ارتباط برقرار کند، همکاری داشته باشد و قوانین تعامل اجتماعی را رعایت کند.
با مطالعه مطلب آموزش مهارت دوست یابی به کودکان میتوانید این مهارت را به شکل بهتری به کودک خود آموزش دهید.
هدف این بازی آموزش نوبتگیری و صبر کردن است.
در یک فعالیت ساده مانند پرتاب توپ یا نقاشی، نوبتها را بهصورت واضح مشخص کنید و نام نفر بعدی را اعلام کنید.
کودک با تمرین مداوم یاد میگیرد منتظر بماند و حق دیگران را رعایت کند.
هدف این بازی تقویت همکاری و کار گروهی است.
با استفاده از لگو، مکعب یا وسایل ساده، از کودک بخواهید همراه شما یا سایر کودکان یک سازه بسازد. هر نفر نقش مشخصی دارد و نتیجه نهایی حاصل همکاری همه است.
این بازی تعامل مثبت و مشارکت را تقویت میکند.
هدف این بازی آموزش رعایت قوانین، کنترل تکانه و توجه به دستورالعملهاست.
برای اجرای بازی، یک قانون ساده تعریف میشود: با گفتن «چراغ سبز» کودک حرکت میکند و با گفتن «چراغ قرمز» باید کاملاً بایستد.
در طول بازی، میتوان قوانین را ثابت نگه داشت تا کودک یاد بگیرد به چارچوب بازی پایبند باشد.
این بازی به کودک نشان میدهد رعایت قوانین باعث نظم، امنیت و ادامه بازی میشود.
هدف این بازی تقویت مهارت ارتباط مؤثر و گفتوگو است.
کودک نقشهایی مانند فروشنده، پزشک یا معلم را بازی میکند و با دیگران تعامل دارد.
این بازی مهارت صحبت کردن، گوش دادن و پاسخ دادن را تقویت میکند.
هدف این بازی تقویت همکاری، مذاکره و احترام به نظر دیگران در تعاملات اجتماعی است.
برای اجرای بازی، چند وسیله ساده مانند لگو، جعبه یا کاغذ در اختیار کودک و چند نفر دیگر قرار دهید و از آنها بخواهید با هم یک «شهر» بسازند.
هر کودک میتواند نظر بدهد اما تصمیمها باید بهصورت مشترک گرفته شوند.
مربی فقط هدایتکننده است و دخالت مستقیم نمیکند. این بازی به کودک یاد میدهد چگونه نظر خود را بیان کند، به نظر دیگران گوش دهد و به توافق برسد.
آموزش مهارت حل مسئله به کودکان کمک میکند پیش از عمل کردن فکر کنند، راهحل پیدا کرده و پیامد انتخابهای خود را درک کنند.
هدف این بازی تقویت تصمیمگیری آگاهانه است.
موقعیتهای ساده روزمره مطرح کنید و از کودک بخواهید که راهحل پیشنهاد دهد.
این بازی کودک را به فکر کردن قبل از عمل کردن تشویق میکند.
هدف این بازی، آموزش حل مسئله از طریق تجربه است.
با استفاده از وسایل ساده، مانعی ایجاد کنید و از کودک بخواهید راه عبور را پیدا کند. کودک با آزمون و خطا، مهارت حل مسئله را تمرین میکند.
هدف این بازی تقویت حل مسئله، دقت و نتیجهگیری است.
برای اجرای بازی، یک وسیله کوچک را در اتاق پنهان کنید و چند نشانه ساده و جذاب بدهید: مثلا «جایی است که نرم است» یا «نزدیک چیزی که صدا میدهد».
کودک با دنبال کردن نشانهها باید محل وسیله را پیدا کند.
در پایان از او بپرسید کدام نشانه بیشتر کمکش کرد. این بازی به کودک یاد میدهد با فکر کردن، بررسی سرنخها و کنار هم گذاشتن اطلاعات به نتیجه برسد.
هدف این بازی تقویت تفکر منطقی و ترتیبدهی ذهنی است.
بخشهای یک داستان کوتاه بهصورت نامنظم بیان میشود و کودک آنها را به ترتیب درست کنار هم میچیند. این بازی توانایی نظمدهی ذهنی را تقویت میکند.
هدف این بازی تقویت درک رابطه علت و معلول همراه با هیجان و تحرک است.
برای اجرای بازی، کودک نقش «فرمانده فضایی» را دارد و مادر یا هر شخص دیگری نقش ربات یا سفینه را بازی میکند.
قبل از شروع، چند فرمان ساده و بامزه تعریف میشود؛ مثلا اگر فرمانده بگوید «پرواز»، همه باید حرکت کنند، اگر بگوید «فرود»، همه باید بایستند یا بنشینند و اگر بگوید «اخطار»، همه باید یخ بزنند.
کودک با دیدن واکنش فوری دیگران به فرمانهایش، بهصورت هیجانی و عملی یاد میگیرد هر دستور یا رفتار، نتیجه مشخصی دارد.
این بازی هم تحرک بالا دارد و هم ذهن کودک را درگیر میکند.
آموزش مهارت تصمیم گیری به کودک آنها را برای پذیرش مسئولیت، تصمیمگیری متناسب با سن و انجام کارها بهصورت مستقل آماده میکنند.
هدف این بازی آموزش مسئولیتپذیری است.
یک کار ساده و ثابت مانند مرتب کردن اسباببازیها به کودک بسپارید و پس از انجام آن به کودک یک پاداش کوچک بدهید.
انجام منظم این کار حس مسئولیت را در کودک تقویت میکند.
هدف این بازی تقویت مسئولیتپذیری و پیگیری کار تا پایان است.
برای اجرای بازی، یک «ماموریت مخفی» به کودک داده میشود؛ مثلا رساندن یک شیء به جای مشخص یا انجام یک کار کوچک در زمان محدود.
ماموریت بهصورت هیجانی و داستانی تعریف میشود و کودک، قهرمان داستان است.
کودک باید مأموریت را تا آخر انجام دهد و گزارش آن را ارائه دهد. این بازی حس مسئول بودن و انجام وظیفه را به شکل جذاب تقویت میکند.
هدف این بازی آموزش نظم و مدیریت زمان بهصورت هیجانی است.
یک تایمر یا شمارش معکوس ساده تنظیم میشود و کودک باید قبل از تمام شدن زمان، یک کار مشخص را انجام دهد؛ مثلا جمع کردن اسباببازیها یا آماده شدن.
فضای بازی با شمارش معکوس و تشویق همراه است. کودک یاد میگیرد زمان محدود است و میتواند کارها را در بازه مشخص انجام دهد.
هدف این بازی تقویت اعتمادبهنفس، تمرکز و جسارت در انجام کارهاست.
برای اجرای بازی، چند ایستگاه ساده در خانه یا کلاس درست کنید؛ مثلا پریدن از روی یک بالش، خزیدن زیر میز یا رساندن یک شیء به نقطه مشخص.
کودک باید مرحلهها را پشت سر هم طی کند و در پایان به «پایگاه قهرمان» برسد.
تشویق اصلی روی عبور از مسیر و تلاش کودک است، نه سرعت یا بینقص بودن.
این بازی حس توانمندی و «من از پسش برمیام» را در کودک تقویت میکند.
هدف این بازی تقویت استقلال و تصمیمگیری است.
کودک نقش فرمانده را دارد و باید در موقعیتهای کوتاه و سریع تصمیم بگیرد؛ مثلا انتخاب مسیر بازی، ترتیب انجام کارها یا نقشها.
تصمیم کودک اجرا میشود و بقیه از آن پیروی میکنند. این بازی به کودک نشان میدهد تصمیمهایش مهم است و مسئولیت انتخاب با خودش است.
قبلاً درباره آموزش مهارت های زندگی به کودکان مطالب مهمی را مطرح کردهایم.
اما یادگیری این مهارتها با بازی، شرایط دیگری دارد؛ بازی زبان طبیعی کودک است!
آموزش مهارتهای زندگی به کودکان با بازی، شیوهای است که کودک آن را به راحتی درک میکند.
کودکان از طریق بازی دنیا را میشناسند، احساسات خود را تجربه میکنند و رفتارهای جدید را تمرین میکنند.
برخلاف آموزش مستقیم، بازی بدون فشار و اجبار انجام میشود و کودک در آن احساس امنیت میکند.
در فضای بازی، کودک فرصت دارد تصمیم بگیرد، اشتباه کند، پیامد رفتارهایش را ببیند و دوباره تلاش کند.
به همین دلیل، مهارتهای زندگی مانند ارتباط مؤثر، حل مسئله، مدیریت احساسات و همکاری، در جریان بازی به شکلی عمیق، ماندگار و متناسب با رشد کودک آموخته میشوند.
آنچه در این مطلب دیدید نشان میدهد آموزش مهارتهای زندگی به کودکان، زمانی عمیق و ماندگار میشود که در قالب بازی ارائه شود.
بازی به کودک اجازه میدهد بدون ترس از اشتباه، احساساتش را بشناسد، با دیگران ارتباط برقرار کند، فکر کند، تصمیم بگیرد و مسئولیت بپذیرد.
بازیهایی که معرفی شدند، نه ابزار پیچیدهای میخواهند و نه شرایط خاصی برای اجرا دارند.
بلکه با کمی آگاهی، میتوانند به بخشی طبیعی از زندگی روزمره کودک تبدیل شوند.
اگر بازی هدفمند و متناسب با سن کودک انتخاب شود، هم کودک لذت میبرد و هم مهارتهایی را میآموزد که پایه شخصیت سالم و توانمند او در آینده خواهند بود.
زهرا قانع، روان درمانگر، روانشناس و مشاور کودک، دارای مدرک کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی از دانشگاه تهران.
زهرا قانع، روان درمانگر، روانشناس و مشاور کودک، دارای مدرک کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی از دانشگاه تهران.
دوره ی جامع فرزند پروری شاه کلید، آموزش لحظه به لحظه رفتار با کودک از بدو تولد تا ده سالگی را به شما آموزش می دهد. این دوره خصوصیات زیر را دارد:
ثبت نام و مشاهده هزینه دوره
مشاوره رایگان
گارانتی بی قید و شرط بازگشت وجه
امکان خرید اقساطی دوره
