قطعاً یکی از مهمترین فواید کتاب خواندن برای کودکان، افزایش قوه تخیل آنهاست!
البته به گفته اسکینر روانشناس مشهور رفتارگرا، ما باید عشق به خواندن را به کودکان خود آموزش دهیم نه صرفاٌ مطالبی از چند کتاب عالی.
این جمله عمیق از بی. اف. اسکینر به خوبی نشان میدهد که کتاب خواندن چقدر مهم است و باید با ایجاد عشق و علاقه به کتاب، این عادت را تثبیت و نهادینه کرد.
برای نهادینه کردن تمایل به مطالعه، بیشک بهترین و حیاتیترین زمان، دوران کودکی است.
در این مطلب قصد داریم که فواید کتاب خواندن برای کودکان را به تفصیل توضیح دهیم تا درک کنیم که این عادت چطور میتواند پنجرههای جدیدی از رشد شناختی، عاطفی و اجتماعی را به روی کودکان باز کند.
برای تربیت اصولی فرزند، تقویت مهارتها و عادتسازی مناسب مانند کتاب خوانی روی لینک زیر کلیک کنید:
13 فایده مهم کتاب خواندن برای کودکان
13 راهکار برای تقویت کتاب خواندن در کودکان
آخرین حرف: کتابخوانی یک عادت پسندیده
فواید کتاب خواندن برای کودکان تنها به افزایش دانش محدود نمیشود، بلکه مهارتهای مختلف شناختی، عاطفی، اجتماعی و زبانی کودک را نیز تقویت میکند.
در ادامه 13 مورد از مهمترین فواید کتاب خواندن برای کودکان را بررسی کرده و توضیح دادهایم:
دیدن و شنیدن کلمات، جملات و ساختارهای زبانی متنوع در کتابها، اصلیترین راه برای غنیسازی دایره لغات کودک است.
کودکان با شنیدن کلمات جدید در یک متن معنادار، نه تنها معنی آنها را بهتر درک میکنند، بلکه با نحوه صحیح استفاده از آنها در جملات آشنا میشوند.
آشنایی با کلمات و یادگیری نحوه استفاده از آنها پایه و اساس توانایی صحبت کردن و نوشتن قوی در آینده را پایهگذاری میکند.
داستانها، کودکان را به دنیاهای جدیدی میبرند، شخصیتهای جذاب را به آنها معرفی میکنند و موقعیتهای غیرمنتظرهای را پیش روی آنها قرار میدهند.
این تجربهها ذهن کودک را برای خلق تصاویر ذهنی، فکر کردن خارج از چارچوب و پروراندن ایدههای نو تحریک میکند و باعث افزایش خلاقیت آنها میشود.
لحظاتی که والدین صرف خواندن کتاب برای کودک خود میکنند، فرصتی بینظیر برای ایجاد صمیمیت و تقویت رابطه عاطفی است.
این تعامل نزدیک، حس امنیت و دوست داشته شدن را در کودک تقویت کرده و خاطرات مثبتی از کتاب و مطالعه در ذهن او ایجاد میکند.
گوش دادن به یک داستان باعث افزایش توانایی و تمرکز در کودکان میشود.
با تکرار این فعالیت، کودک به تدریج یاد میگیرد که برای مدت زمان طولانیتری توجه خود را معطوف به یک موضوع کند.
شک نکنید که تقویت این دو مهارت در موفقیت تحصیلی و سایر جنبههای زندگی او بسیار موثر خواهد بود.
شخصیت داستانها، احساسات مختلفی از جمله شادی، غم، ترس و عصبانیت را تجربه میکنند.
کودکان با همذاتپنداری با این شخصیتها با این احساسات آشنا میشوند، یاد میگیرند آنها را در خود و دیگران تشخیص دهند و درک بهتری از دنیای عواطف پیدا میکنند.
پرورش و تقویت هوش هیجانی موضوع بسیار مهمی است که ما قبلاٌ آموزشهای مربوط به آن را در دوره رایگان «هوش هیجانی کودک» قرار دادهایم.
کتابهایی که مخصوص کودکان تالیف میشوند اغلب شامل مسائل و چالشهایی هستند که شخصیتها باید با آنها روبرو شوند.
با گوش دادن به داستان و بحث در مورد آن، کودکان ترغیب میشوند که به چرایی اتفاقات فکر کنند، پیامدهای رفتار شخصیتها را بسنجند و نظرات خود را کم کم شکل دهند.
برای دسترسی به مجموعهای از کتابهای مخصوص کودکان، صفحه «خرید کتاب مناسب کودکان» را بررسی کنید.
کتابها کودکان را با دیدگاهها و تجربیات شخصیتهایی زیادی آشنا میکنند.
این مواجهه به کودکان کمک میکند تا خود را جای دیگران بگذارند، احساسات و انگیزههای آنها را درک کنند و نسبت به تفاوتهای فردی و فرهنگی همدلی بیشتری نشان دهند.
به خاطر سپردن شخصیتها، وقایع داستان، جزئیات و ترتیب اتفاقات، تمرینی عالی برای تقویت حافظه کوتاهمدت و بلندمدت کودک است.
این فرایند به کودک کمک میکند تا اطلاعات را راحتتر به خاطر بسپارد و آنها را بهتر پردازش کند.
کتابها منبع غنی از اطلاعات در مورد موضوعات مختلف هستند، از حیوانات و گیاهان گرفته تا سیارات و فرهنگهای گوناگون.
خواندن کتاب به کودکان کمک میکند تا دایره دانش خود را گسترش دهند، به کنجکاویهای خود درباره جهان اطراف پاسخ دهند و درک عمیقتری از مفاهیم مختلف پیدا کنند.
کودکانی که از سنین پایین با کتاب و خواندن آشنا میشوند، معمولاً در دوران مدرسه عملکرد بهتری دارند.
آنها با ساختار زبان، واژگان گستردهتر و توانایی درک مطلب قویتر، آمادگی بیشتری برای یادگیری خواندن و نوشتن پیدا میکنند.
خواندن کتاب، به خصوص قبل از خواب، میتواند یک فعالیت آرامشبخش باشد که به کاهش استرس و اضطراب در کودکان کمک میکند.
غرق شدن در دنیای داستان، فرصتی برای ورود به فضایی امن و دلپذیر فراهم میکند.
تجربه لذتبخش خواندن کتاب در دوران کودکی میتواند جرقهای برای ایجاد علاقه و اشتیاق پایدار به یادگیری در طول زندگی باشد.
کودکانی که کتاب خواندن را دوست دارند، معمولاً کنجکاوی بیشتری برای کشف دنیای اطراف خود دارند.
خواندن کتاب فرصتی برای گفتگو بین والدین و کودک در مورد داستان، شخصیتها و ایدههای مطرح شده فراهم میکند.
این گفتگوها به کودک کمک میکند تا افکار و احساسات خود را بیان کند، سوال بپرسد و در بحث شرکت کند.
تمام این موارد، در نهایت مهارتهای ارتباطی او را تقویت میکنند.
برای اینکه عادت کتابخوانی را در کودک خود ایجاد کنید، میتوانید از 13 راهکاری که در ادامه توضیح دادهایم، استفاده کنید.
البته توجه داشته باشید که راهکارها محدود به این موارد نیستند.
شما میتوانید با توجه به روحیات، علاقهمندیها و خُلق کودک خود، از راههای خلاقانه دیگر نیز استفاده کنید:
حتی پیش از اینکه کودک قادر به درک کلمات باشد، خواندن با صدای بلند برای او، تجربهای آرامشبخش و دلپذیر ایجاد میکند.
نوزادان از ریتم کلام، لحن صدا و نزدیکی فیزیکی در هنگام کتاب خواندن لذت میبرند.
این آغاز زودهنگام، زمینهساز ارتباط مثبت کودک با کتاب در آینده خواهد بود.
در خانه خود، فضایی برای کتاب و کتابخوانی اختصاص دهید.
قفسههای کتاب را در دسترس کودک قرار دهید تا بتواند به راحتی کتابهای مورد علاقهاش را بردارد.
وجود کتابهای متنوع و مناسب سن کودک در اطراف او، حس کنجکاوی و تمایل به برداشتن، خط خطی کردن و ورق زدن آنها را تقویت میکند.
زمان مشخصی را در طول روز، مثلاً قبل از خواب شب، به کتابخوانی اختصاص دهید.
این تکرار و ایجاد روتین، به کودک کمک میکند تا کتابخوانی را به عنوان فعالیتی ثابت و خوشایند در زندگی خود بپذیرد و منتظر آن لحظه باشد.
کودکان از رفتار والدین و اطرافیان خود الگوبرداری میکنند.
زمانی که شما به عنوان والدین با علاقه کتاب میخوانید، پیام مهمی را به کودک منتقل میکنید که کتاب خواندن فعالیتی ارزشمند و لذتبخش است.
کودک با دیدن شما در حال مطالعه، انگیزه بیشتری برای تجربه این فعالیت پیدا میکند.
اجازه دهید کودک در انتخاب کتابهایی که میخواهید برایش بخوانید یا خودش ورق بزند، مشارکت داشته باشد.
این انتخاب به او احساس مالکیت و کنترل میدهد و علاقه او را به کتاب افزایش میدهد.
حتی اگر یک کتاب را بارها و بارها انتخاب میکند، صبور باشید و با اشتیاق آن را بخوانید.
هنگام خواندن کتاب، با کودک صحبت کنید و در مورد تصاویر، شخصیتها و اتفاقات داستان سوال بپرسید.
از او بخواهید حدس بزند چه اتفاقی خواهد افتاد.
این تعامل، درک مطلب کودک را افزایش داده و کتابخوانی را به فعالیتی پویا و جذاب تبدیل میکند.
کتابهایی با موضوعات، سبکها و قالبهای مختلف (داستان، شعر، کتابهای تصویری، کتابهای اطلاعات عمومی) را در اختیار کودک قرار دهید.
این تنوع باعث میشود کودک علایق خود را کشف کند و از دنیای گسترده کتابها لذت ببرد.
پس از خواندن یک داستان، میتوانید فعالیتهای مرتبط با آن انجام دهید.
مثلاً نقاشی کشیدن از شخصیتها، بازی کردن نقش آنها یا گفتگو در مورد پیام داستان.
این کار درک عمیقتر و ماندگارتری از کتاب در ذهن کودک ایجاد میکند.
هنگام خواندن داستان، از لحنها و صداهای متنوع برای شخصیتهای مختلف استفاده کنید.
این کار داستان را جذابتر و زندهتر میکند و توجه کودک را بیشتر جلب میکند.
هرگز کودک را مجبور به کتاب خواندن نکنید!
اجبار میتواند نتیجه عکس داشته باشد و باعث ایجاد حس منفی نسبت به کتاب شود.
در عوض، با ایجاد تجربههای مثبت و لذتبخش، علاقه طبیعی کودک به کتاب را فعال کنید.
مراجعه منظم به کتابخانههای عمومی، فرصت دسترسی به دنیای وسیعی از کتابها را برای شما و فرزندتان فراهم میکند.
در برخی از کتابخانهها برنامههای مختلف فرهنگی نیز انجام میشود که میتوانید با هزینهای بسیار کم کودک خود را در آنها ثبت نام کنید.
این بازدیدها و شرکت در برنامههای مختلف میتواند تجربهای هیجانانگیز برای کودک باشد و او را با فضای کتابخانه و اهمیت آن آشنا کند.
اگر کودک علاقهای به کتاب خاصی نشان نداد، اصرار نکنید که حتماً باید آن کتاب را مطالعه کند.
به جای این کار به دنبال کتابهایی باشید که با علایق و کنجکاویهای فعلی او همسو باشند.
مهم این است که تجربه کتابخوانی برای او همواره مثبت باقی بماند.
در انتخاب کتاب دقت کنید.
کتابهای با تصاویر جذاب، متن مناسب سن کودک و محتوای غنی و آموزنده انتخاب کنید.
کیفیت کتاب نقش مهمی در جذب کودک به دنیای مطالعه دارد.
فواید کتاب خواندن برای کودکان را بررسی کردیم.
البته توجه داشته باشید که محاسن خواندن کتاب به 13 موردی که در اینجا توضیح دادهایم، محدود نمیشود.
خواندن کتاب میتواند علاوه بر افزایش دانش، حس همدلی و خلاقیت را نیز افزایش دهد.
با خرید کتابهای مناسب و ترغیب فرزند خود به مطالعه کتاب، میتوانید این عادت را در او نهادینه کنید.
اگر به یاد داشته باشید در ابتدای مقاله خلاصهای از یک سخن مهم بی اف اسکینر رو آوردیم، نقل قول دقیق و منبع آن جمله به شرح زیر است:
“We shouldn’t teach great books; we should teach a love of reading. Knowing the contents of a few works of literature is a trivial achievement. Being inclined to go on reading is a great achievement.”
«ما نباید کتابهای عالی را آموزش دهیم؛ ما باید عشق به خواندن را آموزش دهیم. دانستن محتویات چند اثر ادبی دستاوردی بیاهمیت است. تمایل به ادامه خواندن یک دستاورد بزرگ است.»
این نقل قول در کتابی به نام “B. F. Skinner: The Man and His Ideas” نوشته ریچارد ایزادور اوانز (Richard Isadore Evans) در صفحه ۷۳ ذکر شده است.
این کتاب در سال ۱۹۶۸ منتشر شده و مجموعهای از مصاحبهها و گفتگوها با بی. اف. اسکینر است.
زهرا قانع، روان درمانگر، روانشناس و مشاور کودک، دارای مدرک کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی از دانشگاه تهران.
زهرا قانع، روان درمانگر، روانشناس و مشاور کودک، دارای مدرک کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی از دانشگاه تهران.
دوره ی جامع فرزند پروری شاه کلید، آموزش لحظه به لحظه رفتار با کودک از بدو تولد تا ده سالگی را به شما آموزش می دهد. این دوره خصوصیات زیر را دارد:
ثبت نام و مشاهده هزینه دوره
مشاوره رایگان
گارانتی بی قید و شرط بازگشت وجه
امکان خرید اقساطی دوره
